Home » Historia

Historia

1 h

Historia Iłży sięga czasów prehistorycznych, ale zaczątkiem dzisiejszego miasta była średniowieczna osada położona przy przeprawie przez Iłżankę (w pobliżu współczesnego skrzyżowania ulicy Tatarskiej i ulicy Staromiejskiej). Funkcjonował tu drewniano – ziemny gródek obronny, wokół którego rozwinęła się osada rzemieślniczo – kupiecka (do dziś zachowało się grodzisko nazywane „Kopcem tatarskim”). Już w XII wieku wzniesiono w niej kościół chrześcijański.

Możliwe, że od początku istnienia osada należała do dóbr biskupów krakowskich. Na pewno stanowiła ich część już za czasów biskupa Iwo Odrowąża (pełnił tę funkcję w latach 1218 – 1229). Zdecydowało to o powstaniu silnych związków Iłży z Małopolską.

Pierwsze pisemne wzmianki o Iłży pochodzą z drugiej połowy XIII wieku. Była wówczas znaczącym ośrodkiem i najprawdopodobniej posiadała już prawa miejskie.

W roku 1241, a potem w 1260 r. Iłża została zniszczona przez najazdy tatarskie. Aby ochronić miejscowość przed następnymi rabunkami rozpoczęto budowę nowego obiektu obronnego. Na jego umiejscowienie wybrano wznoszące się wysoko ponad gościńcem, niedostępne wzgórze, położone na południe od dotychczasowej osady (wcześniej stał tam drewniany dwór).

Walory obronne zamku sprawiły, że u jego stóp, zaczęła rozwijać się nowa osada handlowa. Lokowana została ona na prawie niemieckim (magdeburskim). Wytyczono kwadratowy rynek z prostopadle odbiegającymi od niego ulicami. Na północny – zachód od rynku wybudowano kościół. Pozostały teren podzielono na sto działek. W XVI wieku otoczono miasto murem z czterema bramami.

Mieszkańcy miasta płacili podatki na rzecz biskupów krakowskich za użytkowanie domów oraz za paranie się rzemiosłem i handlem. W 1413 roku Władysław Jagiełło potwierdził przywilej, na mocy którego Iłża miała prawo organizacji dwóch jarmarków (8 maja na św. Stanisława i 15 sierpnia na Matki Boskiej Zielnej) oraz targów w każdy poniedziałek.

W XV wieku, korzystając z miejscowych rud żelaza i taniego opału z okolicznych lasów, zaczęły rozwijać się kuźnie (zakłady hutnicze), a na bazie ich wyrobów – rzemiosło metalowe. Na rzece Iłżance powstały młyny służące do mielenia zbóż zwożonych z okolicznych wsi. Iłża znana była wówczas z wyśmienitego piwa, które sprzedawano także w innych miastach należących do biskupów krakowskich.

Iłża to prastary ośrodek sztuki rękodzielniczej. Już w XIII wieku znana była w Europie z wyrobów garncarskich. Dzieje iłżeckiego garncarstwa były przez stulecia ściśle związane z historią samego miasta, kwitło z nim i razem z nim podupadało. Lata największej świetności to koniec XVI stulecia i pierwsza połowa następnego wieku. Cenione wyroby iłżeckich garncarzy znajdowały nabywców w wielu miastach Polski. Wyroby wywożono do Krakowa, Lublina, Wrocławia, Lwowa oraz do Czech, na Litwę, Białoruś a nawet do Szwecji.

Dzięki rozwiniętemu rzemiosłu, które przyniosło mieszczanom znaczne dochody, miasto przeżywało rozkwit. O jego zasobności świadczyły murowane domy, brukowane ulice i okazały ratusz, przypominający wyglądem krakowskie Sukiennice. Jako jedno z nielicznych miast Iłża posiadała kanalizację i wodociągi. Od 1529 roku działała tu także łaźnia miejska. Siedem razy do roku odbywały się wielkie jarmarki.

W połowie XVII wieku, podczas wojen szwedzkich, miasto uległo zniszczeniu i do dawnej świetności nigdy już nie powróciło. Po trzecim rozbiorze Polski, Iłża dostała się pod panowanie austriackie, trwało ono do roku 1809. Nieco szybsza odbudowa miasta nastąpiła dopiero w czasach Królestwa Polskiego, znalazło się ono wtedy w obrębie Zagłębia Przemysłowego. W 1823 r. przedsiębiorca żydowskiego pochodzenia uruchomił Fabrykę Naczyń Fajansowych. Dalszy rozwój Iłży przerwany został przez powstanie listopadowe. Nie ominęły też Iłży wypadki powstania styczniowego. W roku 1869 miasto straciło prawa miejskie. Kolejną katastrofę przyniosły Iłży lata I wojny światowej. Dopiero w 1964 r. Iłża ponownie odzyskała prawa miejskie. We wrześniu 1939 r. miasto i okolice były miejscem dużej bitwy stoczonej przez zgrupowanie armii „Prus” z oddziałami niemieckimi. Lata hitlerowskiej okupacji przyniosły zagładę żydowskiej społeczności miasta i śmierć wielu członków ruchu oporu, którzy aktywnie działali tu przez całą wojnę. Swój obecny wygląd miasto zawdzięcza powojennemu rozwojowi i inwestycjom poczynionym przez mieszkańców i władze miejskie.

A dziś tak wygląda wzgórze zamkowe w Iłży.

2 h

Iłżanka dzisiaj.
3 h

Cofnij
Free WordPress Themes - Download High-quality Templates